Przeglądana kategoria

ochrona danych osobowych

dobra osobiste nieuczciwa konkurencja nowe technologie ochrona danych osobowych patenty prawa autorskie prawo IT tajemnica przedsiębiorstwa własność przemysłowa wzory przemysłowe znaki towarowe

Powództwa szczególne (nowelizacja KPC)

5 sierpnia 2020

W dziale regulującym postępowania w sprawach własności intelektualnej wprowadzono dwa rodzaje powództw szczególnych – powództwo wzajemne oraz powództwo o ustalenie, że podjęte czynności nie naruszają określonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

A. Powództwo wzajemne

Powództwo wzajemne nie jest instytucją nową – możliwość wytoczenia takiego powództwa przewiduje art. 204 kodeksu postępowania cywilnego. Regulacje tam zawarte znajdą odpowiednie zastosowanie do powództw wzajemnych w sprawach własności intelektualnej.

W jakich sprawach można złożyć powództwo wzajemne?

Powództwo wzajemne jest dopuszczalne w sprawach o naruszenie prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, jeśli obejmuje żądanie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy lub obejmuje żądanie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Wymogi formalne pozwu wzajemnego

Pozew wzajemny powinien spełniać wymogi przewidziane w art. 187 kodeksu postępowania cywilnego, a ponadto zawierać numer wpisu we właściwym rejestrze związanym z danym prawem ochronnym lub prawem z rejestracji. Do pozwu należy dołączyć wyciąg z właściwego rejestru znaków towarowych lub wzorów przemysłowych, chyba że taki dokument został dołączony do pozwu głównego. W pozwie wzajemnym należy również wskazać podstawę prawną unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa. Co istotne, sąd jest związany wskazaną podstawą prawną.

Informacje od Prezesa Urzędu Patentowego RP

Po otrzymaniu pozwu wzajemnego, sąd zwraca się do Prezesa Urzędu Patentowego RP z żądaniem udzielenia informacji, czy przed Urzędem toczy się już sprawa o unieważnienie lub stwierdzenie wygaśnięcia danego prawa. Jeśli taka sprawa toczy się już przed Urzędem Patentowym RP, sąd zawiesza postępowanie do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy przez Urząd. Sąd z urzędu zawiesza postępowanie również, gdy toczy się inne postępowanie cywilne obejmujące żądanie, którego dotyczy wytaczane powództwo.

Wpis w rejestrze Urzędu Patentowego RP

Sąd niezwłocznie przesyła Urzędowi Patentowemu RP odpis prawomocnego wyroku unieważniającego lub stwierdzającego wygaśnięcie prawa w celu dokonania wpisu do właściwego rejestru. Taki wyrok jest skuteczny również wobec osób trzecich.

Uzasadnienie wprowadzenia regulacji

Regulacje dotyczące powództwa wzajemnego zostały oparte na rozwiązaniach przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej. Uzasadniając wprowadzenie analogicznych rozwiązań do krajowego postępowania w sprawach własności intelektualnej, ustawodawca miał na uwadze zachowanie spójności przepisów unijnych z krajowym systemem prawnym.

B. Powództwo o ustalenie

Powództwo o ustalenie również nie jest instytucją nową. Regulacje znajdujące się w art. 189 kodeksu postępowania cywilnego znajdują odpowiednie zastosowanie do postępowań z zakresu własności intelektualnej. Na podstawie tych przepisów powód może wystąpić z żądaniem ustalenia, że podjęte lub zamierzone przez niego czynności nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Kiedy powód ma interes prawny do wystąpienia z powództwem o ustalenie?

Ustawa precyzuje, że interes prawny w wystąpieniu z powództwem o ustalenie istnieje, gdy pozwany uznał za naruszenie patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji czynności, których dotyczy powództwo lub gdy nie potwierdził w należycie wyznaczonym przez powoda terminie, że czynności, których dotyczy powództwo, nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Kiedy termin został należycie wyznaczony?

Uznaje się, że termin został należycie wyznaczony, jeżeli:

  1. jego wyznaczenie nastąpiło w formie pisemnej;
  2. nie był krótszy niż dwa miesiące od dnia doręczenia uprawnionemu pisma;
  3. w treści pisma powód dokładnie oznaczył czynności, które zamierza podjąć i które mogą stanowić naruszenie patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, wskazując, w jakim zakresie może nastąpić naruszenie, i wezwał uprawnionego do wyraźnego potwierdzenia, że nie stanowią one naruszenia.

Uzasadnienie wprowadzenia regulacji

Wskazane rozwiązanie ma zapobiec ponoszeniu częstokroć wysokich kosztów poprzedzających proces inwestycyjny, które mogą okazać się na późniejszym etapie bezużyteczne w sytuacji, gdy dana działalność naruszałaby określony patent, dodatkowe prawo ochronne, prawo ochronne lub prawa z rejestracji.


Zapraszamy do zapoznania się również z wcześniejszymi wpisami dotyczącymi nowelizacji KPC wprowadzającej przepisy o sprawach własności intelektualnej: 1) Sprawa z zakresu własności intelektualnej; 2) Powołanie wyspecjalizowanych sądów; 3) Zabezpieczenie środka dowodowego; 4) Wezwanie do udzielenia informacji; 5) Wyjawienie lub wydanie środka dowodowego; 5) Obowiązkowe zastępsto procesowe w sprawach IP.

dobra osobiste nieuczciwa konkurencja ochrona danych osobowych podatki prawa autorskie tajemnica przedsiębiorstwa własność przemysłowa wzory przemysłowe znaki towarowe

Zabezpieczenie środka dowodowego (nowelizacja KPC)

15 lipca 2020

Nowy środek procesowy

Przepisy dotyczące postępowania w sprawach własności intelektualnej wprowadziły nowy środek procesowy, określony jako „zabezpieczenie środków dowodowych”. Celem nowego środka dowodowego jest zapewnienie przyszłemu (lub aktualnemu) powodowi możliwości uzyskania informacji o faktach dotyczących naruszeń jego praw oraz pozyskanie, na potrzeby trwającego lub przyszłego postępowania, materialnego substratu, za pomocą którego prowadzony będzie dowód. Co istotne, omawiany środek procesowy może zostać zastosowany nie tylko w stosunku do przyszłego (lub aktualnego) pozwanego, ale także wobec osoby trzeciej, w której władaniu znajduje się środek dowodowy lub która może umożliwić jego zabezpieczenie.

Wymagania formalne wniosku

Wniosek o zabezpieczenie środka dowodowego można złożyć zarówno przed wszczęciem procesu, jak i w jego trakcie, jednak nie później niż przed zamknięciem rozprawy w pierwszej instancji. Poza wymaganiami przewidzianymi dla pism procesowych, taki wniosek powinien zawierać określenie środka dowodowego i sposobu jego zabezpieczenia, uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek oraz zwięzłe przedstawienie przedmiotu sprawy, jeśli wniosek jest składany przed złożeniem pozwu. Ponadto, należy uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia. Sąd powinien rozpoznać taki wniosek bezzwłocznie, jednak nie później niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu.

Treść postanowienia

Uwzględniając wniosek, w postanowieniu sąd orzeka taki sposób zabezpieczenia środka dowodowego, jaki uzna za odpowiedni mając na uwadze okoliczności danej sprawy. Przykładowo, sąd może orzec odebranie towarów, materiałów, narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji, dokumentów, sporządzenie szczegółowego opisu tych przedmiotów połączone, w razie konieczności, z pobraniem ich próbek.

Sposób doręczenia postanowienia

Wydane postanowienie sąd doręcza jedynie uprawnionemu. Obowiązanemu oraz pozwanemu ma być ono doręczane przez podmiot wykonujący postanowienie równocześnie z przystąpieniem do jego wykonania. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia środka dowodowego przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji, które powinno zostać rozpoznane bezzwłocznie, jednak nie później niż w terminie miesiąca od dnia jego wpływu.

Ochrona Obowiązanego

Ustawodawca przewidział kilka rozwiązań chroniących przyszłego (lub aktualnego) pozwanego, na wypadek gdyby omawiany środek procesowy miał być wykorzystywany w innych celach niż przewidziane w ustawie – przykładowo w celu pozyskania informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Do takich rozwiązań można zaliczyć następujące regulacje:

  1. Przyszły (lub aktualny) powód uzyskuje dostęp do środka dowodowego dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia środka dowodowego;
  2. Wydając postanowienie, sąd może określić zakres wglądu przyszłego (lub aktualnego) powoda oraz szczegółowe zasady korzystania i zapoznawania się z nim. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć kopiowanie środka dowodowego lub jego utrwalanie w inny sposób;
  3. Komornik odbiera przedmioty oraz sporządza protokół bez udziału przyszłego (lub aktualnego) powoda. Odebrane przedmioty Komornik składa w sądzie. Nie podlegają one włączeniu do akt do dnia uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia środka dowodowego;
  4. W przypadku upadku zabezpieczenia środka dowodowego, przyszły (lub aktualny) pozwany odbiera zabezpieczone środki z sądu, a przyszły (lub aktualny) powód nie uzyskuje do nich dostępu.

Uzasadnienie dla wprowadzenia nowego środka procesowego

Uzasadniając wprowadzenie nowego środka procesowego ustawodawca wskazał przede wszystkim na ograniczone możliwości przyszłego (lub aktualnego) powoda w obszarze ustalenia faktów dotyczących np. rozmiaru bezprawnej eksploatacji chronionego dobra. Najczęściej bowiem dowody naruszenia znajdują się w posiadaniu pozwanego. Omawiana instytucja ma mieć szczególne znaczenie przy przygotowywaniu podstawy faktycznej powództw o zasądzenie odszkodowań lub o wydanie korzyści.

***

Zapraszamy do zapoznania się z wcześniejszym wpisami dotyczącym nowelizacji KPC wprowadzającej przepisy w sprawach własności intelektualnej: 1. Sprawa z zakresu własności intelektualnej 2. Powołanie wyspecjalizowanych sądów 3. Obowiązkowe zastępstwo procesowe w sprawach IP.

dobra osobiste nieuczciwa konkurencja ochrona danych osobowych patenty prawa autorskie prawo IT tajemnica przedsiębiorstwa własność przemysłowa wzory przemysłowe znaki towarowe

Obowiązkowe zastępstwo procesowe w sprawach IP (nowelizacja KPC)

8 lipca 2020
informacja publiczna

Od 1 lipca 2020 r. w postępowaniach z prawa własności intelektualnej obowiązkowe jest zastępstwo procesowe stron przez profesjonalnych pełnomocników – adwokatów, radców prawnych lub rzeczników patentowych. Obowiązkowe zastępstwo procesowe stało się zasadą, od której ustawodawca przewidział dwa wyjątki.

Pierwszy wyjątek uzależniony jest od wartości przedmiotu sporu. W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych, strony mogą działać samodzielnie. Z uwagi na uzależnienie zwolnienia od wysokości wartości przedmiotu sporu, wskazany wyjątek nie może dotyczyć spraw niemajątkowych oraz spraw, w których następuje ustalenie opłaty tymczasowej z uwagi na niemożność ustalenia wartości przedmiotu sporu w chwili jej wszczęcia.

Drugi wyjątek uzależniony jest od okoliczności, w tym stopnia zawiłości sprawy. Jeśli powyższe nie uzasadnia obowiązkowego zastępstwa, sąd ma możliwość zwolnienia strony z reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika. Takie zwolnienie jest możliwe w każdym stanie sprawy, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu.

Wprowadzenie obowiązkowego zastępstwa procesowego w postępowaniach z prawa własności intelektualnej ma przyczynić się do szybkości postępowania – tak w zakresie lepszej koncentracji materiału dowodowego, jak również w zakresie wskazywania podstawy prawnej dla zgłaszanych żądań.


Zachęcamy również do zapoznania się z naszymi wcześniejszym wpisami dotyczącymi nowelizacji KPC wprowadzającej „postępowania w sprawach własności intelektualnej”: „Sprawy z zakresu prawa własności intelektualnej”, „Powołanie wyspecjalizowanych sądów”

ochrona danych osobowych

Czy trzeba zbierać zgody na publikację zdjęć w mediach społecznościowych?

22 czerwca 2020

Sąd I instancji w Geldrii (Holandia) orzekł, że przetwarzanie danych osobowych w postaci zdjęć nieletnich dzieci Powódki przez ich babcię jest niezgodne z prawem i powinno opierać się na zgodzie. Sąd uznał, że nie można jednoznacznie stwierdzić czy publikacja zdjęć w social mediach realizuje wyjątek „prywatnego użytku” wyłączający stosowanie RODO.

Stan faktyczny

 Sprawa prowadzona przed holenderskim sądem dotyczyła sporu o usunięcie zdjęć dzieci Powódki opublikowanych na portalach społecznościowych przez ich babcię (Pozwana). Zdjęcia zostały upublicznione bez zgody Powódki, mimo że holenderskie prawo wymaga uzyskania zgody na publikację od opiekuna prawnego dziecka. W postępowaniu sądowym Pozwana przyznała, że w przeszłości publikowała zdjęcia wnucząt w social mediach, zostały one jednak usunięte. Pozwana zachowała jednak fotografię jednego z dzieci, z którym łączy ją szczególna więź emocjonalna. Ponadto w toku procesu okazało się, że Pozwana opublikowała również zdjęcie, na którym została sfotografowana wraz z Powódką, na co nie uzyskała jej zgody.

Sąd uznał, że warunkiem legalnej publikacji zdjęć na portalach społecznościowych było uzyskanie zgody Powódki. Z tego względu nakazał Pozwanej usunąć opublikowane fotografie pod groźbą zapłaty kary grzywny za każdy dzień zwłoki w wykonaniu tego obowiązku.

Czy publikacja zdjęć w mediach społecznościowych jest aktywnością o charakterze osobistym?

Omawiany wyrok może odegrać pewne znaczenie w stosowaniu prawa w naszym kraju, gdyż sąd powołał się na art. 2 ust. 2 lit c RODO. Zgodnie z tym przepisem, RODO nie znajduje zastosowania gdy dane osobowe przetwarza osoba fizyczna w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Z tego względu dozwolone jest np. prowadzenie monitoringu prywatnej posesji czy utrzymywanie prywatnych książek adresowych. RODO w takich przypadkach nie stosuje się.

Za użytek prywatny uznawano dotychczas prowadzenie kont w mediach społecznościowych. W omawianym orzeczeniu Sąd stwierdził jednak, że nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy publikowanie zdjęć w social mediach to działalność o charakterze prywatnym lub domowym. Po pierwsze nie w każdym wypadku możliwe jest ustalenie stosowanych zabezpieczeń konta (tak było w omawianej sprawie). Ponadto istnieje zagrożenie, że opublikowane zdjęcia będą dostępne za pośrednictwem wyszukiwarek np. Google. Nie można także wykluczyć, że opublikowane zdjęcia trafią w ręce osób trzecich. Z powyższych względów, według holenderskiego sądu, uzasadnione jest stosowanie RODO w takich przypadkach.

Komentarz:Jak legalnie publikować zdjęcia?

Grupa Robocza Art. 29 w opinii na temat portali społecznościowych uznała, że przetwarzanie danych osobowych w ramach takich portali zasadniczo mieści się w ramach czynności o charakterze czysto osobistym, chyba że dostęp do tych danych maja inne osoby niż wybrane przez użytkownika. Omawiany wyrok wydaje się zaostrzać tę regułę.

Mimo że orzeczenie holenderskiego sądu nie ma bezpośredniego zastosowania na terenie Polski, jednak może służyć jako precedens w przypadku rozpoznawania podobnych spraw przez sądy krajowe. Jak w związku z tym publikować zdjęcia by obyło się bez problemów? – Warto pytać sfotografowane osoby o zgodę na publikację. To nic nie kosztuje, a może zaoszczędzić wiele nerwów i stresu.

Bez kategorii ochrona danych osobowych

Czy rejestracja czasu pracy za pomocą danych biometrycznych jest zgodna z RODO?

18 czerwca 2020

Dane biometryczne są jedną z kategorii danych wrażliwych, wskazanych w art. 9 ust. 1 RODO. Wykorzystanie tego rodzaju danych osobowych jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach. RODO oraz przepisy prawa krajowego nie dają podstaw do wykorzystywania tych danych w celach rejestracji czasu pracy.


Czym są dane biometryczne?

Dane biometryczne to dane pozyskane wskutek specjalnego przetwarzania technicznego. Dotyczą one cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych człowieka, a także umożliwiają identyfikację lub potwierdzenie tożsamości danej osoby. Obok m.in. danych dotyczących zdrowia czy światopoglądu są zaliczane do tak zwanych danych wrażliwych, których przykłady zostały wymienione w art. 9 ust. 1 RODO.

Przetwarzanie danych wrażliwych będzie możliwe, pod warunkiem że zostanie wykazana jedna z podstaw przetwarzania wymienionych w art. 9 ust. 2 RODO, np. zgoda podmiotu danych. Jednak wykorzystanie danych wrażliwych w sektorze zatrudnienia jest dodatkowo ograniczone przez RODO. Zgodnie z art. 9 ust 2 lit b RODO przetwarzanie takich danych jest możliwe, gdy  jest to niezbędne do wypełnienia obowiązków i wykonywania szczególnych praw przez administratora w dziedzinie prawa pracy, o ile pozwalają na to przepisy prawa. To oznacza, że pracodawca chcąc przetwarzać dane wrażliwe pracownika musi wskazać przepis prawa dający mu do tego uprawnienie.

Kiedy pracodawca może legalnie przetwarzać dane biometryczne pracownika?

Warunki wykorzystania danych wrażliwych przez pracodawcę uregulowano w art. 221b Kodeksu pracy, zgodnie z którym tego rodzaju dane osobowe mogą być przetwarzane, gdy:

  • następuje to za zgodą pracownika, a pracownik wystąpił z inicjatywą przekazania takich danych;
  • wykorzystywane będą dane biometryczne niezbędne ze względu na kontrolę dostępu do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę, lub w celu dostępu do pomieszczeń wymagających szczególnej ochrony.

W pierwszej sytuacji  zgoda pracownika musi spełniać wymagania RODO, tj. świadom, dobrowolna i możliwa do odwołania bez wywoływania negatywnych skutków dla pracownika. Co istotne, w takim przypadku dane osobowe powinny być przekazane z inicjatywy samego pracownika. Z uwagi na specyficzny charakter danych biometrycznych, w literaturze wskazuje się, że omawiana regulacja w odniesieniu do tych danych prawdopodobnie nie będzie miała szerszego zastosowania w praktyce[1].

Jeśli chodzi o drugi przypadek, nie można mieć wątpliwości, że pracodawca może wykorzystać dane biometryczne tylko w ściśle określonych przypadkach.

W związku z tym należy uznać, że przepisy prawa krajowego nie dają podstaw do przetwarzania danych biometrycznych w celu rejestracji czasu pracy.

Taki sposób wykorzystania danych biometrycznych stanowiłby także naruszenie podstawowych zasad przetwarzania wskazanych w art. 5 RODO, w szczególności zasady legalizmu  i minimalizacji danych. Pierwsza z zasad nakłada na administratora obowiązek przetwarzania danych osobowych zgodnie z prawem, w tym również wskazanie podstawy przetwarzania. Natomiast zasada minimalizacji danych zobowiązuje administratora do przetwarzania jedynie danych niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonego celu.

Aspekt minimalizacji danych w odniesieniu do danych biometrycznych szczególnie podkreślił Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w decyzji z 18 lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wykorzystanie danych biometrycznych musi być niezbędne do osiągnięcia wyznaczonego celu przetwarzania. Jeśli osiągnięcie celu przetwarzania jest możliwe przy zastosowaniu innych środków – mniej ingerujących w prywatność jednostki, należy z nich skorzystać. Jako alternatywy Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał np. karty identyfikacyjne.


[1] D. Dörre-Kolasa, Ochrona danych osobowych pracowników, (w:) D. Lubasz (red.), Meritum. Ochrona danych osobowych, Warszawa 2020.